Dyrektywa o ochronie sygnalistów – jak uniknąć kar?

paź 23, 2021

Kim jest sygnalista?

Przepisy dotyczące ochrony sygnalistów wynikają z Dyrektywy 2019/1937 Parlamentu Europejskiego i Rady [UE], która powinna zostać wdrożona w Polsce do dnia 17 grudnia 2021 r. Dyrektywa nakłada na pracodawców szereg nowych obowiązków, podobnie jak implementujący ją projekt polskiej ustawy (z dnia 14 października 2021 r.). Sygnalista (ang. whistleblower) to osoba, która zgłasza lub ujawnia informację o naruszeniu prawa. Sygnalista z założenia ma działać w dobrej wierze, z troską o interes organizacji lub interes publiczny. Uwaga! Sygnalista to nie tylko pracownik.  Może nim być osoba współpracująca, wolontariusz, podwykonawca, wspólnik itd.

Kogo dotyczy Dyrektywa o ochronie sygnalistów?

Przedsiębiorcy, urzędy, organy administracji, stowarzyszenia, fundacje są objęte obowiązkiem wdrożenia zmian. Muszą ustanowić własne procedury zgłaszania nieprawidłowości i postępowania ze zgłoszeniami. Konieczne jest aby zapewnić skuteczność i anonimowość procesu. Trzeba będzie także prowadzić dokumentację dotyczącą zgłoszeń (m.in. rejestr).

Kiedy należy wdrożyć procedurę?

Firmy zatrudniające od 50 do 249 pracowników mają więcej czasu na wdrożenie – do 17 grudnia 2023 r. Jeśli jednak zatrudnienie przekracza liczbę 250 pracowników, z wdrożeniem należy zdążyć przed 17 grudnia 2021 r.

Jakie są konsekwencje braku wdrożenia?

Projektowane przepisy przewidują surowe sankcje za brak dostosowania organizacji do nowych reguł. Ten kto nie ustanowi wewnętrznej procedury zgłoszenia lub utrudnia dokonanie zgłoszenia, podlegać ma grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3. Karze podlegać też mają osoby, które ujawnią tożsamość sygnalisty oraz osoby podejmujące wobec niego działania odwetowe.

Jakie kroki podjąć?

Działania powinny obejmować m.in.:

  • analizę istniejących polityk oraz procedur wewnętrznych w relacji do nowych regulacji;
  • przygotowanie procedury zgodnej przepisami ustawy krajowej na podstawie Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii;
  • utworzenie anonimowych i bezpiecznych kanałów przyjmowania zgłoszeń;
  • wyznaczenie osób odpowiedzialnych za obsługę zgłoszeń,
  • szkolenia;
  • przygotowanie wewnętrznej komunikacji z pracownikami i partnerami biznesowymi.

Autor 

Aleksandra Sobolewska

Aleksandra Sobolewska

Radca Prawny

Radca prawny od 2010 roku. Posiada wieloletnie doświadczenie w obsłudze prawnej spółek, osób fizycznych i wspólnot mieszkaniowych. Doradzała  przedsiębiorcom m.in. z branży browarniczej, wykonawczej, deweloperskiej, produkcyjnej i IT.

Przeczytaj również